Thư chung về Cộng sản vô thần của các Đức Giám mục Miền Nam 1960

Tháng Mười 31, 2010

Giáo hội CGVN đã xác định, đánh giá, hành động như thế nào với Chủ nghĩa Cộng sản? Những năm đầu khi Chủ nghĩa Cộng sản còn chưa thống trị miền Nam và GHCGVN được tự do đánh giá, chưa bị áp lực, bịt miệng và sợ hãi… lập trường của các Giám mục như thế nào?

Sau mấy chục năm dưới sự cai trị của những người cộng sản, Giáo hội Việt Nam ngày hôm nay giữ đặc tính tông truyền, hiệp nhất, thánh thiện như thế nào?

Những nguyên nhân nào đưa GGCGVN đến một tình trạng như hôm nay, quý vị độc giả sẽ tự đánh giá. Chúng tôi xin đưa một tư liệu về vấn đề này: “Thư chung của các Giám mục Miền Nam 1960 về Cộng sản vô thần”.

Đọc tiếp »


Hãy đặt mình vào vị trí của các Giám mục

Tháng Mười 22, 2010

Thời gian vừa qua, trên các trang mạng Công giáo liên tục xuất hiện nhiều bài viết thể hiện quan điểm của nhiều tác giả về tình hình giáo hội Công giáo Việt Nam (GHCGVN). Trong số đó, có một số lượng lớn bài viết bàn về cách hành xử và thái độ của Hội đồng giám mục Việt Nam (HĐGMVN), cũng như cá nhân các giám mục trong HĐGMVN trước các thông tin và sự kiện đang diễn ra trên đất nước chúng ta. Người viết thuộc đủ mọi thành phần: giáo sĩ, giáo dân, kiều bào, trí thức… và cả những học giả ngoài Công giáo.

Theo dõi những bài viết về các giám mục, tôi thấy có vị được tán dương hết lời, có vị bị phê phán quá sức, cũng có những vị ít khi hoặc hầu như không được đê cập tới trên các trang mạng này. Mọi điều khen hay chê, tán dương hay phê bình, ủng hộ hay chống đối thì trong thời gian qua chúng ta cũng đã nhận thấy. Tôi không nhắc lại những điều đó nữa, chỉ xin được nêu lên một vài suy nghĩ của riêng mình về các vị chủ chăn trong HĐGM của chúng ta:

Trước hết, khi tuyển chọn ứng viên giám mục, tôi nghĩ các vị hữu trách phải cầu nguyện và đắn đo suy nghĩ rất nhiều. Đó là chưa kể đến việc phải bàn hỏi kỹ lưỡng với tất cả những người có liên quan. Điều đặc biệt là ứng viên đó phải hội tụ đầy đủ các yếu tố như luật định, cách riêng là phải trổi vượt về đời sống đạo đức. Quá trình tìm kiếm và tuyển chọn kỹ càng như thế giúp ta nhận ra rằng: khi một linh mục được tuyển chọn vào hàng giám mục, thì linh mục đó phải là người có đời sống đạo đức, thánh thiện, có khả năng lãnh đạo dân Chúa, và nhất là phải biết cư xử sao cho vừa hợp với lẽ đời vừa không trái với luật Tự Nhiên. Là những Ki-tô hữu, chúng ta tin chắc rằng Mẹ Hội Thánh không bao giờ đưa những người bất xứng lên chức giám mục để phục vụ lợi ích thiêng liêng cho con cái mình.

Kế đến, bản thân mỗi vị giám mục phải lo lắng rất nhiều việc. Áp lực đối với các giám mục rất lớn. Các ngài vừa phải “khôn như rắn” mà vừa phải “hiền lành như bồ câu”. Tôi nghĩ, sống trong một xã hội mà lắm lúc tôn giáo vẫn bị xem như một “hiện tượng đời sống” thì các giám mục rất khó lòng để có thể hoàn trọn mọi việc một cách tuyệt đối được. Theo dõi các bài viết trên mạng, tôi thấy nhiều tác giả phê phán các giám mục hết sức nặng nề. Nhưng phê phán đó – tôi hiểu là đều khởi đi từ sự nhiệt tâm và tấm lòng yêu mến Giáo hội. Nhưng vô tình nó lại làm cho Giáo hội bị phân tán, từ đó xuất hiện bệnh bè phái. Đây là điều vô cùng tệ hại! Bởi Satan sẽ rất lấy làm thích thú khi nhìn thấy Giáo hội được xây trên đá tảng Phê-rô đang từng ngày lụi bại và rời xa nhau, bởi chất kết dính là tình Hiệp thông cứ mất dần, mất dần.

Trong những bài viết của mình, nhiều tác giả cho rằng khi xảy ra sự việc như thế thì các giám mục phải làm như thế này, phải làm như thế kia. Điều đó chẳng khác nào chúng ta buộc các giám mục phải theo ý của mình, chẳng khác nào chúng ta “định hướng mục vụ” cho các giám mục. Nhiều khi có những vấn đề không thể đánh giá nó là tốt hay xấu ngay được, cần phải có thời gian để suy xét và phân định rõ ràng. Bởi lẽ “…một điều được được coi là đúng không phải chỉ vì điều ấy hợp với lí luận, hợp với kinh nghiệm, hợp với khách quan, hợp với xã hội, mà chủ yếu vì điều ấy hợp với ý Chúa, hợp với kế hoạch của Chúa…” (x. Để hạnh phúc hơn. Mười đề tài luân lý Ki-tô giáo – Đặng Xuân Thành, tr 132). Tôi nghĩ chúng ta nên bình tâm lại mà cầu nguyện và biện phân một cách thấu đáo hơn mọi vấn đề liên quan đến các giám mục của mình. Chúng ta phải tố giác cái xấu, cái ác, nhưng chúng ta không kết án anh em, không phán xét đồng loại. Vì việc phán xét và kết án, là việc của riêng một mình Thiên Chúa.

Hơn nữa, chúng ta hãy thử đặt mình vào vị trí của các giám mục thử xem. Vấn đề không hề đơn giản như chúng ta nghĩ. Các ngài phải tiên liệu sao cho vấn đề được giải quyết một cách toàn diện, chứ không chỉ giải quyết cho riêng một cá nhân hay cộng đoàn nào. Mỗi vị trí, mỗi vai trò có những khó khăn riêng mà chỉ khi nào chúng ta ở vào vị trí đó, vai trò đó thì chúng ta mới hiểu một cách tường tận được. Nhiều lúc chúng ta đòi hỏi các giám mục phải lên tiếng về việc này, phải tranh đấu về việc kia cho mình – chỉ vì những việc đó nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi và bản thân chúng ta. Sao chúng ta không hiểu cho các giám mục, đặt mình vào vị trí của các ngài, thử đối diện với vấn đề mà các ngài đang lo nghĩ? Tôi thấy có một số bài viết dùng chính Lời Chúa để lên án và chất vấn các giám mục, thậm chí kêu gọi các ngài từ chức. Thật đau lòng khi phải chứng kiến một Giáo hội mà sự chia rẽ lại nghiêm trọng đến dường ấy. Tôi nghĩ đó là một sự xúc phạm rất nặng nề đối với các giám mục. Lời Chúa không phải phương tiện để loại trừ lẫn nhau, Lời Chúa cũng không phải là công cụ để mạ lị nhau – không bao giờ là như thế! Mặt khác, chúng ta hiểu rằng Tòa Thánh không bao giờ muốn bổ nhiệm một giám mục nào về nhiệm sở mới, để rồi ngay sau đó vị giám mục ấy xin được từ chức. Cứ như việc thuyên chuyển và bổ nhiệm của Tòa Thánh là trò đùa! Vậy thì còn gì là nề nếp và kỷ luật trong Giáo hội nữa!

Tôi chợt nghĩ, điều quan trọng nhất là do chúng ta thiếu đi những mối tương quan liên vị. Chúng ta chỉ nghe, xem chứ ít khi gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với nhau. Vì vậy lắm lúc cái nhìn của chúng ta bị chệch hướng đi phần nào. Truyền thông ngày càng tiến bộ, thông tin vì thế cũng phổ biến hơn, nhưng sự gặp gỡ và trò chuyện với nhau thì lại ít đi ; vì thế dễ gây ra sự hiểu lầm hoặc ngộ nhận. Tôi không có ý nói truyền thông đơm đặt, nhưng truyền thông phải phục vụ cho lợi ích của con người một cách toàn diện. Nghĩa là “Khi quan tâm tới những nhu cầu và lợi ích của nhóm này, việc truyền thông không được làm cho nhóm ấy chống đối các nhóm khác” (x. Để hạnh phúc hơn. Mười đề tài luân lý Ki-tô giáo – Đặng Xuân Thành, tr 139). Xét cho cùng, dù cho các phương tiện truyền thông có hiện đại đến đâu thì chúng cũng không thể thay thế được những mối quan hệ trực tiếp giữa người với người.

Phát biểu, nhận định về các giám mục của mình là điều mọi người đều có thể làm. Nhưng phát biểu và nhận định thế nào cho phù hợp với đức tin và luân lý, cũng như phải giữ sự kính trọng đúng mực đối với các ngài. Nếu những phát biểu hoặc nhận định trở thành những lời quy kết và xúc phạm thì chúng ta đừng nên phát biểu hay nhận định làm gì. Chúng ta chỉ nghĩ đơn giản là phải nói thẳng, nói thật, nói cho mạnh mẽ vào thì chúng ta mới xây dưng, mới đóng góp cho Giáo hội. Nhưng vô tình chúng ta lại đang gây chia rẽ trong Giáo hội, đang loại trừ chính anh em đồng đạo của mình.

Giáo hội không bao giờ phong thánh cho người sống. Bởi còn sống, còn lữ hành là còn phạm tội. Các giám mục của chúng ta cũng thế; Các ngài cũng có những yếu đuối và lầm lỗi rất “người” như chúng ta. Vậy tại sao khi cùng mang lấy một thân phận tội lỗi, yếu đuối – chúng ta không chia sẻ và cầu nguyện cho các ngài, mà lại lớn tiếng phê phán và lên án các ngài? Tôi không bênh vực hay biện bạch cho sự lầm lạc của các giám mục. Nhưng nếu có những vị chủ chăn như thế, thì các vị ấy sẽ phải chịu sự phán xét nghiêm khắc của Thiên Chúa và của lương tâm người mục tử. Bổn phận của chúng ta là vẫn phải luôn kính trọng (trong chừng mực), và luôn cầu nguyện cho các ngài, xin Chúa giúp cho các ngài luôn trung tín với sứ vụ mà Chúa đã giao phó.

Tôi viết ra những dòng này khi ý thức đầy đủ rằng bản thân sẽ phải gặp ít nhiều điều tiếng. Có thể tôi sẽ bị cho là viết theo “đơn đặt hàng” hay sự chỉ đạo của một nhân vật nào đó… Nhưng tôi xin đón nhận tất cả trong lòng mến và sự cảm thông. Chỉ mong sao đóng góp nhỏ nhoi của mình được tất cả những ai có thiện chí đón nhận như một chút keo dính, góp phần hàn gắn lại nỗi đau chia rẽ và quyện chặt lại tình hiệp thông trong Giáo hội Việt Nam của chúng ta.

Viết xong lúc 18h42  ngày 22 tháng 10 năm 2010.

Giu-se Trịnh Việt Tân


Hội đồng Giám mục để làm gì?

Tháng Mười 15, 2010

Thêm một Đại hội các Giám mục

Đại hội lần thứ XI của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (HĐGM/VN) khai mạc ngày 04-10-2010 tại Trung Tâm Mục Vụ Tổng Giáo phận Tp. Hồ Chí Minh và kết thúc ngày 06-10-2010. Qua hôm sau, ngày 07-10-2010 ta đã có thể đọc Biên bản của Đại hội, cũng như Thư HĐGM/VN gửi cộng đồng Dân Chúa. Đến ngày 09-10-2010 lại có bài Đức cha Nguyễn Chí Linh, Phó Chủ tịch HĐGM/VN trả lời ông Gia Minh, biên tập viên đài Á châu tự do.

Bối cảnh của Đại hội lần này

Đọc hai văn kiện vừa nói trên đây, cũng như nghe bài trả lời phỏng vấn của Đức cha Phó Chủ tịch HĐGM/VN, ta có cảm tưởng Giáo Hội Việt Nam đang trong thời kỳ bình an vô sự, “bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng”. Nhưng bất cứ ai theo dõi tình hình, đặc biệt qua các bài viết trên mạng, đều biết chắc rằng : mọi chuyện không êm xuôi như vậy. Biến cố đầu tiên gây kinh ngạc, hẳn là cuộc lễ tấn phong cha Nguyễn Năng làm giám mục Phát Diệm ngày 08-09-2009, cách đây hơn một năm, với cả rừng biểu ngữ bày tỏ lòng ngưỡng mộ, yêu mến, tin tưởng, gắn bó đối với Đức Tổng Giám mục Hà Nội, Giu-se Ngô Quang Kiệt. Hơn bất cứ ai, các vị giám mục khi tiến lên lễ đài không thể không thấy các biểu ngữ tung hô Đức Tổng Kiệt. Sự việc này lại tái diễn, lần này ngay tại nhà thờ Chính Toà Hà Nội ngày 07-05-2010, cách đây chỉ mới hơn 05 tháng, nhân lễ nhậm chức Phó Tổng Giám mục Hà Nội của Đức cha Phê-rô Nguyễn Văn Nhơn. Sự việc đã được đoán trước, nên Ban tổ chức đã phải ra thông báo căn dặn mọi người đi tham dự thánh lễ “đừng mang theo những gì không cần thiết” (!). Thế nhưng bất chấp các lời dặn dò đó, cả rừng biểu ngữ tung hô Đức Tổng Kiệt cùng với những hình chân dung phóng to của ngài được nhiều người đeo trước ngực, tất cả đã tràn ngập quảng trường nhà thờ lớn Hà Nội, đến nỗi đoàn đồng tế thay vì trang trọng đi vào cửa chính, đã phải len lỏi đi vào cửa hông, và sau thánh lễ thì âm thầm rút lui theo cửa hậu. Một chuyện chưa từng xảy ra trong suốt lịch sử mấy trăm năm đạo Công Giáo tại Việt Nam !

Ghi nhận của Phó Chủ tịch HĐGM/VN

Ngay tại cuộc lễ này, nhìn lại các sự việc trong thời gian qua, chứng kiến những gì đang diễn ra ngay tại buổi lễ, Đức cha Nguyễn Chí Linh, Phó Chủ tịch HĐGM/VN đã nhận xét cách thẳng thắn : “Điểm tích cực đầu tiên là mọi thành phần Dân Chúa đã có cơ hội nói lên nguyện vọng của mình một cách chân thành, đồng thời cũng có kinh nghiệm sâu sắc hơn về vai trò và sứ mệnh của các phương tiện truyền thông thời hiện đại. Kỷ niệm 50 năm thành lập, Hàng Giáo phẩm Việt Nam bước vào một giai đoạn mới qua đó, các bậc chủ chăn được lắng nghe tiếng nói cộng đồng Dân Chúa cách phong phú và cụ thể hơn, đồng thời cũng học được bài học biện phân cách bình tĩnh hơn đối với những thông tin mỗi lúc một đa dạng, đa chiều và phức tạp hơn. Điểm tích cực thứ hai là dù khác biệt, thậm chí có khi là đối lập, nhưng tất cả mọi quan điểm đều có một mẫu số chung là lòng yêu mến Giáo Hội. Suy nghĩ và cách biểu hiện khác nhau, nhưng lòng yêu mến vẫn là một.

Đã hẳn là như thế. Nhưng quan trọng hơn cả là câu kết, vẫn của Đức cha Linh. Ngài nói : “Trong bối cảnh và tinh thần Năm Thánh 2010, chúng ta hãy xem đây là cơ hội sống tình hiệp thông cách đặc biệt hơn : chúng ta cần phải can đảm hơn khi đối diện với các dị biệt, chúng ta cần phải mổ xẻ chuyện Giáo Hội cách rốt ráo hơn, công khai hơn, nhưng đồng thời trải nghiệm được cái giá phải trả để bảo vệ tình huynh đệ trong đại gia đình Giáo Hội.” Câu kết luận này không hơn không kém là một lời hứa của vị Phó Chủ tịch HĐGM/VN, là sẽ “mổ xẻ chuyện Giáo Hội cách rốt ráo hơn, công khai hơn”. Ai nghe những lời như thế mà không cảm thấy phấn khởi. Hẳn có người nghĩ thầm trong bụng : Cuối cùng các giám mục cũng phải thấy, phải nhận ra thôi. Và một khi nghĩ như thế rồi thì kiên trì chờ đợi. Tôi ở trong số những người đó.

Cứ việc “tái đắc cử”

Sau các biến cố nói trên, Đại hội các Giám mục chính là lúc lời hứa trên đây của Đức cha Phó Chủ tịch HĐGM/VN có cơ may thành hiện thực. Nếu vấn đề chưa được ghi trong chương trình nghị sự, thì mục không thể thiếu đó phải được bổ sung, nhằm giúp các giám mục cùng nhau kiểm điểm tình hình để điều chỉnh, để sửa sai nếu cần. Nhưng chuyện đó đã không xảy ra. Biên bản Đại  hội không hề ghi bất cứ một khoảnh khắc nào, dù nhỏ, cho thấy các giám mục đã đề cập đến những vấn đề nóng bỏng đốt cháy tâm can người tín hữu suốt thời gian qua. Đa số các vị trong Uỷ Ban Thường Vụ cũng như các vị đứng đầu các Uỷ Ban trực thuộc HĐGM đều được “tái đắc cử”. Sau khi kết quả của Đại hội được thông tri cho cộng đông Dân Chúa, nhiều người đã bày tỏ nỗi thất vọng ê chề.

Nhiều người thất vọng khi không thấy có thay đổi về nhân sự. Nhưng theo tôi, đây chưa phải là vấn đề. Khi không có những nhận định đúng đắn về tình hình để rồi từ đó rút tỉa kinh nghiệm, đồng thời tìm được hướng đi thích hợp với hoàn cảnh, thì có thay đổi nhân sự trong các chức vụ cũng chẳng đi tới đâu.

Tìm cách chống chế, biện minh

Chắc vì đoán trước được phản ứng của công luận nên Đức cha Nguyễn Chí Linh mới có bài trả lời phỏng vấn đài Á châu tự do ngày 09-10-2010. Đọc bài trả lời đó, cảm tưởng đầu tiên của tôi là Đức cha Linh có vẻ như đã quên những gì đã xảy ra trong những tháng vừa qua, quên những gì ngài đã nói tại lễ nhậm chức Phó Tổng Giám mục Hà Nội ngày 07-05-2010. Về nhân sự trong Uỷ ban thường vụ HĐGM/VN thì, theo lời Đức cha Linh “không có thay đổi gì nhiều”. Về cơ cấu thì lần này “có thêm Uỷ ban Công Lý và Hoà Bình” do Đức cha Nguyễn Thái Hợp làm chủ tịch. Nếu có ai thắc mắc tại sao đến giờ này mới có Uỷ ban này, thì lý do là vì “từ trước đến nay do tình hình nhân sự không đủ”. Thật ra thì 4 vị trong Uỷ ban thường vụ cộng với 17 vị đứng đầu các Uỷ ban là 21 vị, thì tổng số các giám mục đã vượt con số này từ khuya rồi. Và chẳng biết có phải để thính giả nghe đài đừng “tưởng bở”, hay vì muốn trấn an Nhà Nước Cộng Sản, mà ngay sau khi đề cập đến việc thành lập Uỷ ban Công Lý và Hoà Bình, đức cha Linh đã vội vàng minh định : “Có lẽ dư luận chung hiểu khái niệm ‘công lý và hoà bình’ khác với quan điểm của Giáo Hội Công Giáo. ‘Công lý’ cũng đồng nghĩa với ‘tình thương’. Bản thân tôi thì nghĩ rằng công lý không đồng nghĩa với tình thương. Có chăng là người tín hữu Chúa Ki-tô, khi tranh đấu cho công lý, khi đòi hỏi các quyền chính đáng của mình phải được tôn trọng, thì chính mình cũng phải tôn trọng luật bác ái yêu thương như Chúa Ki-tô dạy. Vậy thôi. Có vẻ đức cha Linh tìm cách chống chế, tìm cách biện minh cho HĐGM/VN, nhưng với những lý lẽ thiếu tính thuyết phục.

Trọng tâm cuộc trả lời phỏng vấn

Hình như trọng tâm cuộc trả lời phỏng vấn nằm ở cuối bài, khi Đức cha Linh khẳng định : “… đa số người giáo dân Việt Nam sống đạo bình thường chứ không đòi HĐGM/VN phải làm thế nọ, thế kia.” Ta có thể hiểu nôm na thế này : Mấy người căng biểu ngữ, mấy người viết lách trên mạng, chỉ là một nhóm nhỏ tý teo, so với tuyệt đại đa số giáo dân hiền lành, ngoan ngoãn, nghe chuông đổ thì đi nhà thờ, nghe đọc lời nguyện thì thưa “A-men”, nghe lời chào “Chúa ở cùng anh chị em” thì đáp lại “Và ở cùng cha”, có người đến quyên góp thì xỏ tay vào túi móc tiền ra, v.v… Họ đâu có thắc mắc, đâu có đặt vấn đề, đâu có ký thỉnh nguyện thư đòi hỏi chuyện này chuyện nọ !

Đa số không đương nhiên đúng

Điều không thể nghi ngờ là tuyệt đại đa số giáo dân Việt Nam sống thầm lặng, chu toàn nghĩa vụ của mình với Thiên Chúa và với anh em, nhất mực vâng lời bề trên, hiếm khi dám công khai thắc mắc. Sở dĩ tuyệt đại đa số không hề đặt vấn đề, thường khi vì thiếu thông tin, có khi vì không thấy vấn đề, cũng có khi vì muốn yên thân nên không dám bày tỏ ý kiến. Cứ nhìn vào các xứ đạo mà xem, có được mấy nơi mà giáo dân có thể thẳng thắn góp ý với cha xứ. Nói chi với giám mục. Sau mỗi bài viết, tôi nhận được rất nhiều thư, phần lớn là của anh em linh mục từ khắp nơi, ở trong và ngoài nước, khích lệ, cám ơn tôi “đã nói những điều họ nghĩ mà không dám nói”.

Nhưng điều không kém hiển nhiên là chẳng phải đa số đương nhiên đúng. Qua rất nhiều bài viết đầy tâm huyết, đầy tính xây dựng, nhiều sự kiện được nêu lên không thể chối cãi, với những lập luận vững chắc, không thể bẻ gãy, người có trách nhiệm không được phép làm ngơ. Không thể giải quyết vấn đề bằng cách làm ra vẻ không có vấn đề. Nhiệm vụ người lãnh đạo là chỉ đường cho người khác. Nhưng khi tự mình bưng tai bịt mắt, thì đâu còn thấy đường mà chỉ cho ai !

Trách nhiệm của Hội Đồng Giám Mục

Sau khi tôi viết bài “Đạo để làm gì?” (Nữ Vương Công Lý, ngày 14-05-2010), có người đã gợi ý cho tôi viết một bài mang tựa đề “Hội Đồng Giám Mục để làm gì ?” Lúc đó tôi nghĩ nếu mình làm như thế sẽ bị cho là hỗn. Thế nhưng đến ngày 20-08-2010, cũng tờ Nữ Vương Công Lý đăng tải bài: “Hội Đồng Giám Mục : Giáo luật và thực tiễn tại Việt Nam” của Lê Thiên, trong đó tác giả đã khám phá ra được 86 điều khoản liên quan đến HĐGM. Xin ghi lại sau đây một đoạn tôi đã viết trong bài “Từ Đại hội nhà văn đến Đại Hội Dân Chúa” (NVCL ngày 28-08-2010). Đoạn đó trích lời khẳng định của Lê Thiên như sau : “… theo nội dung Bộ Giáo Luật, HĐGM là một tập thể những vị Chủ Chăn cùng liên đới trách nhiệm làm ‘tiếng nói cho những người không có tiếng nói’ trong một quốc gia. Bất cứ lúc nào và ở đâu trong địa bàn hoạt động của mình, khi xảy ra một biến cố đụng chạm đến đàn Chiên, thì tập thể Chủ Chăn trong HĐGM cũng đều nhanh chóng can dự vào bằng cách này hoặc cách khác, chứ không lưỡng lự ‘lên tiếng hay không lên tiếng’ để rồi đi tới chỗ vô cảm, vô can và… vô trách nhiệm.

Với hàng loạt quyền hạn pháp định, không một HĐGM nào tự cho phép mình nại ra bất kỳ lý do gì để tránh can dự vào việc đấu tranh bảo vệ công bằng xã hội, bảo vệ quyền sống của con người trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, quyền sở hữu tài sản, quyền tự do ngôn luận, tự do tỏ bày tư tưởng hay phát biểu quan điểm, quyền tự do cư trú cùng các quyền tự do căn bản chính đáng khác… !”

Không dừng lại nơi những nguyên tắc trừu tượng, Lê Thiên đi thẳng vào các vấn đề thời sự đặc biệt trong hai năm vừa qua : “Những vụ xúc phạm đến các biểu tượng thiêng liêng của người tín hữu, như xúc phạm tới Thánh giá, tới các ảnh tượng và nơi thánh, dù xảy ra ở bất cứ nơi nào trên đất nước, đều không thể coi là chuyện riêng của một cá nhân, một nhóm người, một giáo xứ hay giáo phận. Trong những biến cố dầu sôi lửa bỏng như trên, hay những vụ đàn áp bắt bớ, tù đày, gây thương tích hoặc làm chết người, làm sao HĐGM có thể nhẫn tâm chần chờ, đắn đo để xem có nên “lên tiếng hay không lên tiếng” ? Chưa nói tới khía cạnh đạo đức và tình người, mà chỉ căn cứ vào mệnh lệnh của Giáo Luật, thái độ không dứt khoát hay cố tình tránh né trách nhiệm ấy khó có thể biện minh dù bằng bất cứ lý lẽ nào. Chẳng những thế, thái độ ấy còn làm cho niềm tin bị giao động và lung lay tận gốc.

Kết luận

Cho đến giờ này, chưa hề có ai, kể cả các vị khoa bảng trong HĐGM/VN chứng minh được là Lê Thiên đã sai. Mà nếu Lê Thiên không sai, thì quả là HĐGM/VN đã không chu toàn bổn phận của mình theo đòi hỏi của Giáo luật. Thế thì chẳng có gì quá đáng nếu ta thẳng thắn đặt câu hỏi : Hội Đồng Giám Mục để làm gì ?

Sài Gòn, ngày 15 tháng 10 năm 2010
Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh ofm
pascaltinh@gmail.com

Một Thoáng Nhìn Trước Nghị Trình Đại Hội XI của HĐGMVN 2010

Tháng Mười 6, 2010

Đại Hội lần thứ XI Hội Đồng Giám mục Việt Nam đã khai mạc. Thông qua nhật ký đầu tiên của Đại Hội, niềm vui và hy vọng nhen nhúm giữa lòng con dân Giáo Hội Việt Nam.

Trước tiên, Đại Hội quy tụ đầy đủ các Giám mục đang trực tiếp trong vai trò chủ chăn tại các giáo phận, kể cả linh mục giám quản giáo phận Đà Lạt. Một thoáng buồn nho nhỏ: thiếu vắng Đức Tổng Giuse, nguyên Tổng Giám mục Hà Nội, nhưng chưa là “nguyên” Tổng thư ký Hội Đồng Giám mục Việt Nam. Một cơ hội tốt cho vị phó Tổng thư ký, Giám mục Nha Trang, điều hợp – và biết đâu – lèo lái các buổi họp.

Kế đến, Đại Hội đã chọn đúng ngày lễ thánh Phanxicô Assisi, vị thánh của hòa bình, để khai mạc. Ước mong lời cầu của vị thánh “hòa bình” được cất cao trong từng khóa họp và trong tâm tư từng thành viên của Đại Hội, như trong những năm vừa qua, đã từng là biểu tượng của dân Chúa VN trong hành trình đi tìm công lý, sự thật và hòa bình. Mong sao “khí cụ hòa bình” theo tinh thần Phanxicô Assisi hôm nay sẽ không là “đối thoại nhưng không đối đầu”, hay đúng hơn, không “là con chó câm khi cần phải sủa”- theo lời Đức Hồng Y Trần Nhật Quân.

Và thật tuyệt vời khi Đại Hội được khai mạc trước Thánh Thể. Thánh Thể luôn là dấu chỉ của hiệp nhất và hiệp thông. Trong khóe nhìn niềm tin, Giáo Hội Công giáo Việt Nam dù giữa bão táp hay cuồng phong nào vẫn luôn là Giáo Hội Chúa Kitô, một Thân Mình, một Nhiệm Thể. Hy vọng “đầu xuôi, đuôi sẽ lọt”.

Trọng tâm lớn nhất của Đại Hội vẫn là Năm Thánh Giáo Hội VN với Đại Hội Dân Chúa sắp diễn ra tại Sài gòn và lễ bế mạc Năm Thánh tại Lavang, Huế. Chỉ một hạn mục nhỏ nằm cuối chương trình nghị sự để “nhìn lại Quy chế HĐGMVN” và bầu Ban Thường vụ niên khóa mới. Xem ra diễn biến Đại Hội có vẻ rất thuận buồm xuôi gió như chưa hề trải qua cơn sóng bão nào.

Với Đại Hội Dân Chúa, chương trình đã lên khuôn, danh sách thành viên đã đúc kết, giấy mời đã gửi. Mọi sự được xem như “đạn đã lên nòng”. Đại Hội XI hôm nay hẳn chỉ còn là “báo cáo và nhất trí”? Không biết những góp ý của “dân Chúa” – những con dân đích thực của Chúa Kitô – có thực được trải ra trên bàn nghị sự của Đại Hội? Hơn 7 triệu con dân Giáo hội VN đang tự thuyết phục mình để tín thác và cậy trông. Riêng tôi đang cố để tin Chúa Thánh Thần sẽ thổi luồng khí mới vào căn phòng kín cửa, nơi các tông đồ đang co cụm tìm đường thoát thân: “Lạy Chúa, chúng con không biết ăn nói”. Đúng thế ! Một Lễ Ngũ Tuần mới cho Giáo hội VN.

Lễ bế mạc Năm Thánh tại Lavang đã được chuẩn bị quá kỹ lưỡng từ hạ tầng đến lễ hội. Và Lavang 2010 hẳn sẽ minh chứng cho xã hội VN và toàn thế giới một bộ mặt Giáo Hội Công Giáo VN thật hoành tráng và cũng rất “tự do tôn giáo”? Thử hỏi “Giáo hội mầu nhiệm, hiệp thông, và sứ vụ” sẽ đi về đâu khi năm thánh kết thúc? Tiện thể, các mô hình Trung tâm hành hương Lavang đang có mặt tại Sài gòn để các Giám mục chiêm ngắm, góp ý. Một đề án trải rộng trên mấy chục hecta đất với kinh phí dự trù hàng chục triệu đô la nằm giữa khu vực “chó ăn đá gà ăn sỏi”. Ngắm nhìn những hoàng tráng bên ngoài, nhưng đủ thứ nhễu nhão bên trong, không biết nên vui hay buồn?

Ngoài ra, trong chương trình nghị sự, các giáo tỉnh sẽ tường trình về các cuộc Hội ngộ Linh mục trong giáo tỉnh năm vừa qua. Một thắc mắc nhỏ: Không biết Đức Hồng Y tổng giáo phận Sài gòn sẽ giải trình ra sao về thái độ “cắt ngang và áp đặt” khi linh mục đoàn giáo phận Sài gòn khu vực I đang bàn thảo? Điều quan trọng là nội dung bàn thảo đang đề cập đến sự chậm trễ thông tin từ phía Giáo hội và thiếu vắng một tiếng nói chính thức của Hội đồng Giám mục? Liệu sự thật “thực” đó có được đem ra mổ xẻ trong dịp này? Hay lại tiếp tục “cắt ngang và áp đặt”?

Bên cạnh đó, Đại Hội sẽ lắng nghe và trao đổi về nhiều vấn đề khác, chẳng hạn, dự án Học viện thần học (cao cấp). Giáo Hoàng Học viện Pio X Đà Lạt hôm xưa vẫn là niềm tự hào của Giáo Hội công giáo Việt Nam, nơi đã đào tạo bao Giám mục, linh mục, và học giả trụ cột của Giáo hội VN, nơi hình thành bao công trình nghiên cứu và dịch thuật vô giá cho Giáo hội. Không biết cụ thể dự án Học viện thần học có khả năng đáp ứng cơn đói cơn khát tri thức của Giáo hội Việt Nam hôm nay trong thế hệ X – thế hệ thông tin nhanh như gió bão? Hoặc tệ hơn, (xin nói nhỏ), chỉ là một biến thái của Câu lạc bộ Nguyễn văn Bình đang hồi tàn cuộc?
May mắn thay, chương trinh nghị sự vẫn còn thời gian để “lắng nghe và trao đổi” về Chân dung vị mục tử nhân 100 năm ngày sinh của Đức cố Tổng giám mục Phaolo Nguyển văn Bình. Ý kiến lề trái lề phải về cuộc tọa đàm này đã quá nhiều và quá sôi nổi. Chắc chắn các thành viên trong Đại Hội không thể không nghe biết. Khúc mắc là các Giám mục sẽ dành giờ học hỏi thêm về chân dung của ngài hay chân thành rút ra những nhận định “thực” về cuộc tọa đàm “bịt miệng” vừa qua, na ná theo khuôn mẫu Đại hội nhà văn toàn quốc của nhà nước trước đó; để từ đó rút tỉa kinh nghiệm cho Đại hội Dân Chúa sắp tới? “Gaudium et Spes” của toàn dân Chúa VN đang ngóng cổ chờ mong kết quả của Đại Hội XI về vấn đề này.

Hơn nữa, khi bàn về chân dung Đức cố tổng giáo phận Sài gòn, sao lại cố tình làm lơ chân dung Đức cố phó tổng giáo phận Nguyễn Văn Thuận, vị thánh tương lai của Giáo hội toàn cầu, niềm hãnh diện của Giáo hội VN, tấm gương soi dọi hướng đi cho Giáo hội VN trong hoàn cảnh cụ thể hôm nay? Không lẽ Đức cố Hồng Y Nguyễn văn Thuận không cần được nhắc đến, hay không được phép nhắc đến, hoặc không dám bàn đến? Chỉ vì ngài thuộc “lề trái”? Vì ngài không cùng đường lối với Giáo hội công giáo VN? Hoặc đơn giản chỉ vì trong cuộc họp giữa nhà nước với Vatican vừa qua, vấn đề Nguyễn văn Thuận đã trở thành “phạm húy”, và không thể hiện diện trong chương trình nghị sự của Đại Hội? Tổng giáo phận Sài gòn quyết tâm bước theo lối mòn vị tiền nhiệm Đức cố Phaolo. Không lẽ toàn bộ các vị cao cấp nhất của Giáo hội công giáo VN đều nhắm mắt đồng hành với tổng giáo phận Sài gòn? Không lẽ toàn thể các chủ chăn Giáo hội VN thực sự muốn gầy dựng một chân dung mang đầy nỗi sợ, “đến chết vẫn còn sợ”? Và đáng nói hơn, không lẽ Giáo hội VN lại phủ nhận công trình cao quý Tòa thánh đang thiết dựng cho Giáo hội VN: tiến trình phong thánh Đức cố Hồng Y Nguyễn văn Thuận?

Có lẽ khi những dòng viết này đến tay các chủ chăn Giáo hội VN, Đại Hội cũng đã về chiều. Mọi sự có thể rồi đâu vẫn hoàn đấy. Thế nhưng, hành trình Emmaus vẫn luôn có Chúa hiện diện dù đang bị đêm đen vây phủ. Và Thánh Thể trong giây phút khai mạc Đại Hội luôn nói lên chân lý “Thiên Chúa ở cùng chúng ta”. Nói cho cùng, trong niềm tin người con Chúa, vẫn phải là “ai tin tưởng vào Chúa không hề thất vọng bao giờ”.

Người tôi tớ hèn mọn


Nhật ký Đại Hội lần thứ XI Hội đồng Giám mục Việt Nam 04–08/10/2010 (1)

Tháng Mười 5, 2010

WHĐ (05.10.2010) – Ngày 04-10-2010, ngày lễ thánh Phanxicô Assisi, vị thánh của hòa bình, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã khai mạc Đại Hội lần thứ XI tại Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Tp.HCM. Lúc 20 giờ, tất cả các giám mục thuộc 26 giáo phận trong cả nước đã tề tựu trong nhà nguyện đơn sơ, ấm cúng của Trung tâm Mục vụ để chầu Thánh Thể. Bắt đầu Hội nghị bằng giờ chầu Thánh Thể, HĐGMVN như muốn nói rằng các ngài đến đây trước hết là để thờ phượng, lắng nghe tiếng Chúa, để rồi có thể suy tư, trao đổi với nhau về mọi vấn đề trong ánh sáng của Chúa. Lúc 20g30 tại Hội trường Phaolô Nguyễn Văn Bình, Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, chủ tịch HĐGMVN, mở đầu buổi khai mạc cách nhẹ nhàng nhưng không kém trang trọng:

“Tại Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn, trước đây vốn là Tiểu chủng viện nơi đào tạo linh mục tương lai cho Giáo Hội, trên phần đất từng là nơi giam giữ các chứng nhân đức tin các thế kỷ trước, các chủ chăn của 26 giáo phận từ khắp đất nước hôm nay đã tụ về đây trong tâm tình hân hoan tạ ơn Thiên Chúa đã yêu thương vun trồng và cho lớn lên hạt giống Tin Mừng trên mảnh đất Việt Nam nhỏ bé này. Trong không khí tưng bừng của Năm Thánh 2010 mừng kỷ niệm 350 năm thiết lập hai giáo phận Tông Tòa đầu tiên, 50 năm thiết lập hàng giáo phẩm Việt Nam và 30 năm sau Thư chung 1980 của HĐGMVN, và tâm tình cầu nguyện, canh tân, và hòa giải của Năm Thánh, Đại hội lần này sẽ dành nhiều thời gian để lắng nghe chia sẻ của các giáo phận và các Ủy ban thuộc HĐGM, và cùng trao đổi những việc phải làm trong thời gian tới, đặc biệt để chuẩn bị cho Đại Hội Dân Chúa từ 22-25/11 tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn sắp tới và cho Lễ Bế mạc Năm Thánh tại Trung tâm Hành hương La Vang.

Chúng ta sẽ cùng bàn thảo và quyết định một số hoạt động khác nữa để phục vụ Dân Chúa. Và trước khi bế mạc Đại Hội sẽ bầu lại Ban Thường vụ HĐGM và chủ tịch các Ủy ban cho nhiệm kỳ mới.

Với lòng cảm mến tri ân, chúng ta hãy bắt đầu Đại hội lần thứ XI”.

Kế đến, Đức cha Phó Tổng thư ký Giuse Võ Đức Minh giới thiệu từng vị tham dự. Các Đức cha vui mừng vì sự có mặt  đầy đủ các vị thuộc 26 giáo phận với 33 Giám mục và một linh mục là cha Phaolô Lê Đức Huân, giám quản giáo phận Đà Lạt, cùng ba cha thư ký.

Sau đó, các Đức cha tại các giáo phận có các Đức cha tiền nhiệm đang nghỉ hưu chia sẻ về tình hình sức khỏe và đời sống của các Đức cha hưu và bệnh cách vắn tắt và cảm động trong sự quan tâm lắng nghe của mọi người.

Tiếp lời, Đức cha Phó Tổng thư ký trình bày chương trình nghị sự trong những ngày sắp tới. Những vấn đề sẽ bàn tới là:

– Các đề mục trong chương trình Đại Hội Dân Chúa sắp tới, đặc biệt về việc thông qua Tài liệu làm việc của Đại Hội Dân Chúa;

– Ba giáo tỉnh tường trình lại về các cuộc Hội ngộ Linh mục trong giáo tỉnh trong năm vừa qua;

– Giáo tỉnh Huế trình bày về dự kiến chương trình Lễ Bế mạc Năm Thánh tại La Vang.

Ngoài ra, Hội nghị sẽ lắng nghe và trao đổi về:

– Khóa cập nhật cho các giám mục mới tại Roma vừa qua;

– Dự án Học Viện thần học;

– Hội thảo về thân thế và sự nghiệp của cha Léopold Cadière tại Huế;

– Chân dung vị mục tử nhân 100 năm ngày sinh của Đức cố Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình;

– Nhìn lại Quy chế HĐGMVN.

Cuối cùng, vào chiều thứ năm 07-10, HĐGM sẽ tiến hành việc bầu cử Ban Thường vụ HĐGM và các chủ tịch của các Ủy ban cho nhiệm kỳ mới.

Nguồn: WHĐ


“Tinh thần Phaolô Nguyễn Văn Bình”: Cơ may nào cho GH Việt Nam?

Tháng Tám 26, 2010

Theo Thông báo của Câu lạc bộ Phaolô Nguyễn Văn Bình, kèm thư mời của học giả Nguyễn Đình Đầu, trong hai ngày 27-28/8/2010, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Đức cố Tổng Giám mục Phaolô  Nguyễn Văn Bình, Câu lạc bộ Phaolô Nguyễn Văn Bình sẽ tổ chức cuộc tọa đàm: “Chân dung một vị mục tử” nhắm “chứng minh rằng, nơi ngài không có sự đối nghịch giữa niềm tin, lòng yêu mến Giáo Hội với lòng yêu quê hương, gắn bó dân tộc. Phân tích tinh thần Phaolô Nguyễn Văn Bình, trên cơ sở tinh thần, đường lối xuyên suốt của Giáo Hội”. Đọc tiếp »


Chủ chăn và Truyền thông Công giáo

Tháng Bảy 31, 2010

Khi một người bơi lội sẩy chân, phải uống quá nhiều nước, anh ta càng la càng sặc, càng giãy giụa càng chìm. Do đó người ta khuyên, khi ta lỡ sẩy chân dưới nước, cứ bình tĩnh giữ thăng bằng và chờ người cứu. Nếu không ai cứu thì hãy vin vào cành cây hay bất cứ vật gì có sẵn để nương vào đó mà bơi.

Thế nhưng những lời khuyên ấy cũng chỉ là ứng phó lúc đã sẩy chân. Có một lời khuyên quí giá hơn: đi đứng cẩn trọng, hành xử chừng mực để khỏi sẩy chân.

Trong vài năm qua, nhiều chủ chăn nhân hậu và anh dũng xuất hiện như chứng cứ hùng hồn của lời Chúa giao phó: “Hãy chăn chiên của Thầy”. Nhưng đồng thời, một số chủ chăn – vì gì khó ai đoán được – đã tuyên bố hớ hênh rồi bị cuốn vào cơn lốc. Hoảng hốt, các ngài làm hai việc lẽ ra không nên làm: bào chữa bằng mọi cách và kết án truyền thông.

Thiên Chúa tự bản tính Ngài là truyền thông và Giáo Hội lữ hành cũng chia sẻ bản tính truyền thông cao cả ấy. Và do vậy mà Giáo Hội, xét như toàn thể, là phải truyền thông, không thể câm miệng, bởi vì tự hành vi câm miệng đã là đáng quở trách. Isaia còn nặng lời với những mục tử câm lặng, và Đức Thánh Cha Benedicto XVI trong tác phẩm Muối Cho Đời đã nhấn mạnh lại điều ấy. Vì lời lẽ chỉ trích các mục tử câm rất nặng nề, chúng tôi đã từng trích và xin không nhắc lại nữa (xem Isaia 56, 10; 57, 1-2; Muối Cho Đời, bản dịch trang 85).

Và khi chủ chăn ngậm miệng thì các thành phần dân Chúa phải la lên. Nếu con người không nói thì đá cũng phải mở miệng loan báo Công Lý. Chúa Giêsu đã dạy như thế.

Tuy nhiên, điều làm cho dân Chúa bàng hoàng là gần đây một số mục tử đã im lặng trước bất công lại còn dị ứng với truyền thông, nếu không muốn nói là “căm tức” truyền thông Công giáo. Có lẽ các ngài chỉ chấp nhận loại truyền thông nhai lại hay truyền thông chẳng có lề (dù giấy đã rách) kiểu Công giáo và Dân tộc (xin mở ngoặc nói thêm khi nhắc đến báo này: tôi đã gặp mấy người viết cho báo này không dám nhận mình là người của báo!).

Đó là chưa kể một số website “chính thức” trong Giáo Hội Việt nam không hề nói lên tiếng nói của Công Lý và hoàn toàn làm ngơ trước những cảnh đời.

Truyền thông Công giáo thời gian qua đã từng bị một số mục tử la mắng. Các vị cho rằng “thông tin không chính xác”, “người viết vô danh”, và là “bóng ma”. Có ông thì còn đặt ra điều răn mới: Thứ mười một chớ đọc tin website nọ website kia! Nhưng nếu ngồi một mình trước mặt Chúa, có thể các vị cảm thấy hối hận vì lỡ đi quá xa (hoặc bị kéo đi quá xa).

Cho đến bây giờ lượng người đọc đông đảo chưa thấy các website trên đưa sai tin nào. Người viết bài có thể vô danh xét về mặt chức quyền trong Hội Thánh, nhưng người viết vẫn là những giám mục, linh mục hết lòng vì Hội Thánh, những giáo dân nhiệt thành với công cuộc canh tân Hội Thánh, và cả những người ngoài Công giáo nhưng yêu mến Công Lý. Mà ai yêu mến Công Lý thì dù vô danh cũng vẫn có thể nói tiếng nói Công Lý.

Cũng xin đừng gọi các website là bóng ma. Mới đây có một chủ chăn gửi thư cho Hội Đồng Giám Mục gọi website nọ là bóng ma. Báo chí lề phải của nhà nước thì có ghi tên tổng biên tập với ban bệ đàng hoàng, nhưng xét về nhiều mặt, chưa hẳn lề nào đã là lể đúng luật giao thông xét như lương tri con người. Nhưng có những website vì lý do an toàn mà tạm thời không cho biết ai chủ trương. Điều này ai cũng phải hiểu vì sao. Nhưng chắc chắn họ không là bóng ma, bởi lẽ ma sao nói sự thật, ma sao đòi công lý, ma sao lại mời gọi nguyện cầu cho quê hương (chẳng khác gì ma sơ!)

Có một chuyện động trời hơn. Khi truyền thông Công giáo đưa tin về cái chết oan uổng của một giáo dân, một vị mục tử đã trưng bằng chứng là gia đình nạn nhân phản đối truyền thông, bảo là truyền thông sai lạc. Nhưng theo những thông tin chúng tôi vừa nhận được, vị mục tử ấy đã “làm công tác tư tưởng” để gia đình viết thư theo ý vị ấy. (Chúng tôi đã có bằng chứng). Rồi người ta còn bảo rằng hình trong bài không phải là hình của nạn nhân. Thật ra hình ảnh chỉ là để minh họa, và hình trong bài ấy là của một nạn nhân khác cũng chung số phận. Vậy đó hoàn toàn không phải là sai sự thật.

Sự kiện Giáo Hội Việt Nam xin lỗi mọi người ở Sở Kiện đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đàng sau những lời xin lỗi phải là nỗ lực vươn lên để các vị chủ chăn đồng hành thật sự với dân Chúa, chứ không phải là lời hô hào đồng hành với ai khác, nhất là đồng hành với những kẻ đang cố gắng kéo dân Chúa đi ngược lại với Tin Mừng của Chúa Kytô.

Người tín hữu Việt nam mấy trăm năm đọc hoài mà ít hiểu thế nào là người chăn thuê như Chúa Giêsu nói. Bây giờ trong xã hội này chúng ta thấy rõ có những vị được người ta thuê chăn chiên. Các vị được thuê để cho dân Chúa ăn loại cỏ nhân tạo, uống nước ô nhiễm và đón những làn gió vương mùi tử khí. Nhưng chắc chắn Thánh Giá Chúa sẽ xua tan các nguồn chết chóc đó.

Trẻ em đôi khi chơi trò mê tín là cầu cơ. Có một điều đáng chú ý là nếu ai đeo Thánh giá thì không cầu cơ được vì quỉ run sợ. Giáo dân Việt nam kính mong các chủ chăn đừng nói theo ai cả, đừng chịu áp lực của ai. Thánh Giá Chúa sẽ bênh đỡ các vị mà.

Xin đừng coi truyền thông như cơn lũ. Thật ra truyền thông Công Giáo tiếp tục sứ mạng Chúa giao, làm nguồn nước mát cho thế gian trong lành. Nhưng nếu con người sẩy chân và vùng vẫy thì có thể bị ngộp nước.

Cách đơn giản nhất để chấp nhận truyền thông Công giáo là sống trong ánh sáng.

Gioan Lê Quang Vinh


Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.