Lội ngược dòng

Khi còn là sinh viên, một lần tôi vào thăm một xưởng điêu khắc và làm tượng bằng đá ở Hà Nội. Giữa hàng ngàn tượng to nhỏ đủ loại, tôi đặc biệt chú ý đến ba pho tượng nhỏ ngộ nghĩnh của ba chú khỉ: một chú bịt mắt, một chú bịt tai, một chú bịt miệng. Tò mò về ý nghĩa của ba pho tượng, tôi đặt câu hỏi thì được một người phụ nữ chủ xưởng cho biết ba pho tượng của ba chú khỉ là để nhắc nhở mình không soi mói chuyện người khác, không tò mò nghe chuyện người khác và không ăn nói lung tung về những chuyện của người khác. Tôi tự nhủ đó là một triết lý đơn giản và cũng hay hay về cuộc sống.

Nghĩ sâu xa hơn, triết lý đó chỉ hay hay ở một khía cạnh nào đó thôi, vì không tò mò, không soi mói, không can thiệp vào những chuyện riêng tư của người khác là một nét nhân bản vừa thể hiện sự tôn trọng đời tư của người khác, đồng thờ cũng để cho mình được yên ổn, không phiền lụy đến ai mà cũng chẳng ai làm phiền đến mình. Một số người cho việc sống như thế là bác ái, là khôn ngoan, là an toàn. Nhưng nhìn ở một khía cạnh nào đó, một cách nào đó, việc bịt mắt, bịt tai, im lặng trước mọi sự lại là một lối sống thụ động, cam chịu, nhu nhược, ích kỷ, né tránh trách nhiệm.

Ở Việt Nam tư tưởng “đèn nhà ai nhà ấy rạng”, “có mắt như mù, có tai như điếc, có mồm như câm” đã len lỏi vào cuộc sống xã hội và ngay cả trong Giáo hội Công giáo. Trước những cảnh khốn cùng của con người, người ta dửng dưng, không một chút xót xa, không một chút động lòng trắc ẩn hoặc né tránh kẻo vạ vào thân. Báo chí gần đây cho thấy càng ngày càng có nhiều người có học, có đẳng cấp lại giết người một cách dã man… Có thể chính vì lối sống khép kín, co cụm, ích kỷ, “sống chết mặc bay”, làm cho tâm hồn con người ngày càng trở nên cằn cỗi, tinh thần trở nên thiếu thốn, trí tuệ trở nên còi cọc, cái linh thiêng bị tục hóa, nên con người vô cảm, không còn biết rung động, xót thương trước những đau khổ của đồng loại. Ngay cả trong Giáo hội, Thánh Giá là biểu tượng thánh thiêng nhất của Kitô giáo bị người ta minh nhiên xúc phạm, đất đai của Giáo hội người ta ngang nhiên chiếm đoạt, thế mà nhiều vị mục tử không có một thái độ đáng phải có. Để được yên thân, an toàn, người ta cố tình bịt tai, bịt miệng, bịt mắt, trước những bất công, những việc phi lý, mờ ám. Thời gian vừa qua tại Việt Nam, ai cũng nhận ra những cái phi lý, những chuyện bất công mờ ám của một cơ cấu, của một thể chế, một chế độ, nhưng, trong số hơn 80 triệu dân Việt có được bao nhiêu Cù Huy Hà Vũ, Lê Thị Công Nhân? Trong Giáo hội có được bao nhiêu Ngô Quang Kiệt, Nguyễn Văn Lý? Các ngài đang đi ngược chiều với đám đông vì các ngài là những người có lương tri, có can đảm ngôn sứ. Một câu nói ấn tượng được ghi lại ở đại sảnh một trường học ở nước ngoài: “Thế giới này trở nên nguy hiểm, không phải vì có nhiều người gây tội ác, mà là do có quá nhiều người rất hiểu biết nhưng lại chẳng làm gì cả”. (“ Le monde est devenu en danger, ce n’est pas parce qu’il y a beaucoup de criminels, mais parce qu’il y a trop de sages, mais ceux-ci n’agissent point”).

Theo sát Đức Kitô” – một góc nhìn

Xã hội sẽ đi về đâu, Giáo hội sẽ như thế nào, khi không còn sự can đảm ngôn sứ nơi những những giáo sĩ, tu sĩ, giáo dân, nơi những người rất hiểu biết, nhìn thấy hết, nghe thấy cả, nhưng im lặng cho yên thân? Người tu hôm nay hiện diện và can thiệp vào những chuyện đời, có phải là một sự cấp tiến, một xa rời sự thánh thiện vốn được lịch sử, được cơ cấu phẩm trật “quy định”?

Theo dòng lịch sử, thế giới từng là nơi thù nghịch mà người tu phải xa tránh, phải từ bỏ, nhưng Công đồng Vaticano II trong Hiến chế Vui mừng và Hy vọng (số 1 và 4) cho ta thấy rằng “Giáo hội là một cộng đoàn thực sự liên kết cách mật thiết với nhân loại và lịch sử”, nên người tu hôm nay không thể là những người bịt tai, bịt mắt, im lặng trước những vấn đề của thế giới. Ngược lại người tu phải dấn thân ở trong, ở với và cho thế giới, chấp nhận hệ

lụy của việc dấn thân này đối với đời sống cá nhân và cộng đoàn của mình. Ngày xưa, tu là luyện nhân đức, là chăm lo cho việc rỗi linh hồn của cá nhân mình, nhưng ngày nay, đời tu không dừng lại ở việc hoàn thiện cá nhân mình, mà còn phải quan tâm đến những vấn đề của con người, những vấn đề đang làm xã hội nhức nhối, như nạn buôn bán phụ nữ, mại dâm, bóc lột sức lao động, đạo đức suy đồi, giáo dục xuống cấp, tham nhũng … Người tu cũng là người có liên quan đến những vấn đề của thế giới chung quanh như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên bừa bãi…

Khi người tu dấn thân vào một xã hội bị áp bức, lên tiếng để bảo vệ công bằng, thoát ra khỏi môi trường truyền thống an toàn ổn định là người tu đang cùng chia sẻ những ưu tư, những bận tâm của Đức Giêsu về con người, về thế giới. Đó là cách người tu “bước theo sát Đức Kitô như đã được trình bày trong Tin Mừng” (Vatican II, Perfectae Caritatis) vì Đức Kitô đâu có sống thụ động, đâu có im lặng để tìm sự yên ổn, để “dĩ hòa vi quý”. Người không bịt tai, bịt mắt, im lặng trước một tôn giáo với những người đứng đầu giỏi lèo lái dân chúng mà không có lòng thương xót; Người nghiêm khắc đối với những kẻ giữ khóa cửa mà không cho kẻ khác vào (Lc 11,52), nổi giận trước sự giả hình tôn giáo (Mt 15, 7; x. Is 29, 13), đặt lại tư cách làm con cháu Abraham mà người Do Thái vẫn tự hào (Ga 8, 39; x. 9, 28)…1.Tất cả những thái độ đó đi ngược lại với những giá trị Nước Trời mà Người đến để loan báo và làm chứng. Đó là những giá trị đúng, những giá trị đem lại sự sống: “công lý, yêu thương, an bình, giải phóng và hoan lạc trong Thánh Thần” (Ep 14,17).

Trở về nguồn của mọi nguồn, tu đức của mọi tu đức, là “theo sát Đức Kitô”, tức là phải có cùng thao thức, cùng hoài bão, cùng ưu tư của Người về Nước Thiên Chúa; là gắn bó với thế giới này để cùng với Đức Kitô tiếp tục sứ mạng cứu độ mà Người đã khởi sự cách đây hơn 2000 năm. “Theo sát Đức Kitô” là dám nói, dám làm như Người để tìm cách cắt bỏ những ung nhọt đang làm nhức nhối con người trong tôn giáo cũng như trong xã hội, dù biết rằng làm như thế sẽ bị trả giá, bị khinh bỉ, xúc phạm, cô độc, cô lập, thậm chí có thể bị thủ tiêu, bị chết. Cuộc đời các ngôn sứ trong Cựu Ước và của chính Đức Giêsu đã minh chứng điều đó.

Thiết nghĩ rằng, nếu Đức Giêsu đã không đứng về phía những người nghèo, những người bất hạnh, những người bị tôn giáo loại bỏ, hẳn Người đã không gặp rắc rối. Người có thể không phải đối diện với cái chết ô nhục nếu Người từ chối sống cùng, liên đới cùng với những con người lam lũ, tội lỗi, đau khổ trên khắp nẻo đường Galilée. Cái chết của Người trên thập giá như một kết cục tất yếu của một ngôn sứ dám nói, dám làm theo ý Thiên Chúa, sẵn sàng chấp nhận về mình những thử thách, những hậu quả khôn lường vì yêu thương. Ý tưởng này được Cha Kevin O’Shea, trong kỳ Thường huấn tại DCCT Saigon tháng 8/2009, khi đề cập đến cái chết của Đức Giêsu, đã mạnh dạn nói: “ Ai hay cái gì đã giết chết Đức Giêsu? Đó không phải là đám dân bé nhỏ đã giết Người vì những “lỗi” mà họ đã phạm. Họ là những kẻ mà Người đã chết cho họ, vì Người đứng lên vì họ và nên giống họ” (Who, or what, killed Jesus? It was not the little people who killed Jesus by any alleged “sins” they had done. They were the ones for whom he died, by standing up for them and identifying with them…”).2

Một số người lại cho rằng, chẳng việc gì phải đấu tranh, phải phản bác, tố giác những chuyện không hay của xã hội cũng như của Giáo Hội làm gì cho mệt. Nhà nước cho phép xây dựng nhà thờ to, ngày chủ nhật nhà thờ chật người đi lễ, các hội đoàn sầm uất, rước xách linh đình, được như vậy là tốt lắm rồi…

Theo người viết, những ngôi nhà thờ, những kinh kệ, rước sách linh đình, một khía cạnh nào đó, là tốt, nhưng tự chúng không thể toát ra điểm sáng nhất của những giá trị Tin Mừng; tự chúng không thể đem lại ơn cứu rỗi, mà chúng chỉ là những phương tiện đưa con người đến gặp Chúa một cách dễ dàng hơn. Thiết nghĩ rằng khi chỉ chú tâm xây nhà thờ cho to, tổ chức kinh hạt rước sách cho linh đình, hoành tráng, hay tạo ra và ra sức bảo vệ một cơ cấu an toàn để dung thân, để thăng quan tiến chức mà không chú tâm đến những vấn đề cụ thể của con người trong thế giới hôm nay, không tìm cách góp phần làm cho thế giới này tốt hơn, đời sống không phản ánh giá trị Nước Trời, là đang đi xa với con đường Đức Giêsu đã đi. Trước những đau khổ tột cùng của đồng loại, trước những bất công tày trời của xã hội, không biết có đẹp lòng Chúa không, khi ta cứ thanh thản kinh kệ, rước sách linh đình, hài lòng với những thành công, những công trình để đời của mình?

Làm sao có thể đi sát Đức Kitô, giống như Người, khi ta thụ động, vô cảm, vô trách nhiệm và xa tránh thế giới mà ta cho là tội lỗi, xa rời thực tại của những con người phải bươn chải vì cơm áo gạo tiền? Tuệ giác chiêm niệm luôn luôn cần thiết để đọc ra những dấu chỉ của thời đại, để nhìn thấy cái linh trong vũng bùn tội lỗi, để thấy được ý của Thiên Chúa, thấy được Thần Khí của Người vẫn hoạt động trong thế giới lộn xộn và đau khổ này. Nếu không có một sự tiếp xúc, sự sống thân mật với Thiên Chúa, không hiểu Người muốn gì, làm sao có thể nhận ra và thực thi sứ mạng cứu thế của Đức Kitô đang nối dài trong lịch sử với tất cả xác tín, nhiệt huyết của mình? Thánh Alphonse, Đấng sang lập Dòng Chúa Cứu Thế, đã nhận ra đám người nghèo khổ tất bạt là đối tượng phải loan báo Tin Mừng, đó là người đã nhận ra ý Chúa ở thời đại của người. Người đã từ bỏ tất cả những lợi lộc, chức tước, vinh quang của một gia đình quý tộc, lội ngược dòng với trào lưu giáo sĩ trị để thực thi ý Chúa nơi những con người bé mọn.

Ngoài việc đọc ra những dấu chỉ của thời đại để từ đó có thể đương đầu, phê phán, phản bác, tố giác những hệ thống, tổ chức đi ngược lại hoặc cản trở Nước Thiên Chúa, ngôn sứ còn có nhiệm vụ tạo ra cho dân chúng một tương lai khác, truyền đến cho họ một sứ điệp của hy vọng. Nếu không nắm bắt được tinh thần và sự nghiệp của Đức Kitô, làm sao người tu có thể phát biểu ra những khát vọng sâu nhất của xã hội, cũng là của Đức Kitô, để mở ra những chân trời mới, mơ về những triển vọng mới? Để làm được như vậy, thiết nghĩ, cần có một sự biến đổi, một sự hối cải sâu xa, phải lột xác, thay đổi cái nhìn về chính mình.

Theo sát Đức Kitô là thế, là sống như người đã sống, là đi theo con đường Người đã đi, là thao thức, khát vọng những gì người thao thức, khát vọng. Tóm lại là trở nên giống Người.

* * *

Ba pho tượng nhỏ ngộ nghĩnh của ba chú khỉ: một chú bịt mắt, một chú bịt tai, một chú bịt miệng dạy tôi những bài học để trở thành người hơn: thận trọng hơn khi tôi nói, chọn lọc và biết nhận định thông tin khi tôi nghe, khi tôi nhìn để có những phán đoán đúng về con người, về cuộc đời. Nó cũng cho tôi những suy tư về cách sống của mình trong cộng đoàn, gợi xa xa cho tôi những vấn nạn về ơn gọi ngôn sứ của đời tu. Chỉ thế thôi. Nhưng, nếu hiểu rằng những chú khỉ bịt tai, bịt mắt, bịt mồm để bưng bít sự thật, để sống yên thân và càng ngày càng có nhiều người sống theo cách đó, thì tôi e rằng cuộc đời này sẽ không còn thi vị, con người sẽ ngụp lặn trong gian dối, nhất là lý tưởng của Đức Giêsu mãi mãi xa vời.

Tùng Linh DCCT

1 Điển ngữ Thần học Thánh Kinh, Phân khoa Thần học GHHV Piô X Đà Lạt, x. sứ ngôn, tr.448

2 Kevin O’SHEA, C.Ss.R, Pastoral, biblical, moral themes for redemptorists, a five day seminar in Saigon 2009, p.32

Advertisements

11 Responses to Lội ngược dòng

  1. Nhân đọc bài viết của tác giả Tùng Linh DCCT với tựa đề : Lội ngược dòng. Tôi lại nghĩ đến một tác phẩm của Cha Chân Tín ( tôi không nhớ tên đầy đủ của tác phẩm), ơ ngoài bìa sách có đến 4 hình ” con khỉ”, hình thứ tư là một chú khỉ” hai tay bịt cái giống”!!. Có một lần, gặp cụ Tín tôi đã hỏi và được cụ trả lời :”thực trạng sống của người Việt Nam hiện nay là bị bit mắt, bị bịt tai ,bị bịt mồm và qua cái được gọi là ” kế hoạch hoá gia đình” thì sự tồn sinh cũng bị bịt luôn.Tội đã không cầm được lòng nên phá ra cười vang vì “ngộ” ra được nét thâm thuý của 4 hình các chú khỉ “nguyên tổ của loài người”.
    Tôi lại liên tưởng đến sự giả mù, giả câm, giả điếc và chủ trương “thoả hiệp xin cho” của một số vị Mục Tử trong HĐGMVN có khác gì các vị “bịt đường sinh tồn” của giáo dân và Giáo Hội Việt Nam !!!!!!!!.
    Chúng con đã lên tiếng nhiều rồi, đã khóc, đã la , đã hét to lâu rồi mà có ai nghe ra và cho chúng con sống cho đàng hoàng, tử tế và tự do như lòng Chúa mong muốn đâu !!!! Hãy cùng tôi cầu nguyện vàcầu nguyện thật nhiều ,xin Chúa ban Thánh Thần là sức mạnh hoán cải mọi người trong đó có chính chúng ta nữa. Amen./-

    • An Đức nói:

      Bạn Thuyết thân mến,
      theo tôi thì cha Chân Tín nên thêm một con khỉ đưa tay bịt miệng con khỉ khác nữa vào bìa sách cho nó đủ bộ. Không nghe, không thấy,không nói, và không cho "đứa khác" nói.

  2. Hong An nói:

    Ý kiến p1:
    Hôm nay nghe lại bài giảng của cha Khảm thấy khi xưa HY Mẫn từ Mỹ tho lên Sài Gòn, đã chọn dịch 1 bài thơ
    tiếng pháp để chia sẻ sự lựa chọn mầu nhiệm của Thiên Chúa:
    Chọn 1 ông gìa để làm cha 1 dân tộc.
    Chọn kẻ đã chối mình 3 lần để xây Hội Thánh.
    Chọn kẻ đã bắt mình để đi rao giảng tin mừng.
    ….

  3. Hong An nói:

    Ý kiến p2:

    Suy nghĩ thấy con người cũng khó hiểu vô cùng:
    Kẻ đang nhận chìm con thuyền giáo hội là 1 hồng y.

    Qủa thật đạo Chúa mầu nhiệm vô cùng:
    Chúa chọn và trao ban ban tình yêu nhưng không và Chúa cũng cho con người một tự do vô hạn để tự quyết định việc làm của mình.
    Chúa đã chọn đó nhưng mỗi người vẫn có tự do để tự bịt tai, bịt mắt và bịt miệng .

  4. D.T nói:

    Bao giờ, cho đến bao giờ, thì những con khỉ chóp bu của GHCGVN mới chịu lắng nghe tiếng kêu cứu não lòng của những con khỉ thắp cổ, be' họng, nghèo nàng, không nơi nương tựa…, để mở miệng lên tiếng bảo vệ những con khỉ bị đàn áp tàn bạo, dã man…? Mong rằng vài con khỉ chóp bu trong cơn u mê của danh vọng, địa vị, thế tục,…., sớm tỉnh thức trở về ăn năn sám hối, dốc lòng chừa, quyết tâm sống đẹp lòng trước mặt Chúa và là CHỨNG NHÂN HY VỌNG.
    Giáo dân Sgon.

  5. Hoang Nhu Quynh - Sài Gòn nói:

    Không biết có dúng không? Khi tôi học tiếng Nhật một cô giáo người Nhật đã kể cho tôi về người Nhật tạo ra hình 3 chú khỉ Bịt miệng, bịt mắt và bịt tai. Lúc đó tôi cũng thú vị vì bài giảng của cô giáo người Nhật lắm. Cô bảo với chúng tôi rằng :” khi nào người Việt Nam của các bạn vẫn còn thái độ như ba chú khỉ của người Nhật thì e rằng đất nước các bạn vẫn thụt lùi chứ không tiến tới được. Đến hôm nay thì tôi mới nhân ra rằng lời cô giáo nói đúng thật với GHCGVN của chúng ta hiện nay. Đã đến lúc Những người giáo dân vì lòng yêu mến Giáo Hội không cho phép chính bản thân mình tự bịt tai, bịt miệng và bịt mắt trước một xã hội Việt Nam và Giáo hội Việt Nam đầy những bất công và “thói đời”. Tôi nghỉ rằng chính chúng ta phải tự cứ lấy còn tàu Giáo Hội Việt Nam chứ không phải các Giám Mục. Giám Mục mà có giám mục nát đi đâu. Giám Mục chỉ có biết tô son trét phân cho nó che bớt “sự thật thực” của mục rữa thối tha mà thôi. Ôi lạy Chúa, xin tha tôi cho chúng con.

  6. Người Yêu GHVN nói:

    Tôi đồng ý với tác giả rằng; "không tò mò, không soi mói, không can thiệp vào những chuyện riêng tư của người khác là một nét nhân bản vừa thể hiện sự tôn trọng đời tư của người khác.". Thế nhưng một vị mục tử mà giả điếc, giả mù, giả câm trước những bất công xã hội, trước thánh giả bị đập tan, trước cảnh giáo dân bị đánh đập, khủng bố dã man, thì thuộc loài người gì, có xứng đáng là mục tử không, thưa HY Mẫn, TGM Nhơn và các vị GM trong HĐGMVN?

  7. Người Yêu GHVN nói:

    Qua những sự kiện xãy ra với GHVN, rõ ràng một số mục tử chỉ bị MÙ, CÂM, ĐIẾC trước những bất công xã hội, trước thánh giả bị đập tan, trước cảnh giáo dân bị đánh đập, khủng bố, nhưng lại hăng hái làm theo yêu cầu của nhà cầm quyền CSVN, kêu gọi giáo dân mừng ngàn năm Thăng Long và cũng là ngày quốc khánh của TQ vào ngày mùng 01/10/ 2010, thế có lạ không? Họ là mục tử hay cán bộ nhà nước?

  8. bui nói:

    Cờ bay theo gió, gió không bao giờ theo cờ. Do do, Xã Hội CSVN ra sao, Giáo Hội CHVN đi theo làm vậy! Chính Chúa Giesu khi sinh ra trên đất Do Thái, giữ tục lệ của người Do Thái, Ngài còn nói: "Ta đến, không phải để phá luật lệ, mà đến để làm cho nó vuông tròn." Ngài làm cho nó vuông tròn ra sao thì chưa thấy, nhưng kết quả: Người Do Thái đã kết án Ngài. Vuông tròn luật lệ cho đất nước Ngài đã làm: Ngài lên tiếng sự bất công của xã hội; bảo vệ cho công lý; bênh đỡ kẻ thân cô thế cô. Còn ta, than ôi!

  9. Lãng Tử nói:

    Trọng kính Cha Chân Tín!
    Với sự hiểu biết ,khôn ngoan,” người khôn nói mánh, người dại đánh đòn”bốn chú Khỉ Cha đặt trên bìa sách, đã nói rất nhiều hiện tình VN , đặc biệt GHCG VN.
    Nhưng Cha ơi. Cộng Sản là cộng tất cả tài nguyên, Sản nghiệp của nhân loại vào làm của riêng, trong đó CS đã lôi kéo được một số vị Muc Tử bị che mất trí khôn ngoan Chúa ban, vậy nói nhẹ không biết, không hiểu, thì còn một cách là “đánh đòn”, Nếu các Giáo Hữu kiên quyết không hiệp dâng Thánh Lễ các vị ấy chủ tế,đó là đòn đau nhất và nhớ đời nhất cho các vị đồng ca áo Tím Đỏ. Lãng Tử SDB.

  10. Cường VT nói:

    Ngày nào trong HĐGMVN còn chưa có UB CÔNG LÝ VÀ HÒA BÌNH thì cũng coi như không có HĐGMVN!Các vị GM chân chính nên đấu tranh cho sự hình thành UB này.Nếu không được xin các vị hãy ra khỏi UB này để khỏi mang tiếng là đồng lõa với những kẻ vô trách nhiệm:không nghe-không thấy -không nói.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: